
كتاب «تاريخ در رسانه» تاليف ويدا همراز توسط دفتر پژوهشهاي راديو چاپ و منتشر شده است.
آيا تاكنون انديشيدهايد ميان تاريخ و رسانه چه رابطهاي وجود دارد؟ و رسانهها چگونه وتا چه اندازه ميتوانند در شكلگيري و افزايش آگاهي تاريخي مردم در جوامع موثر باشند و يا چه مقدار از توليدات رسانهاي در سراسر جهان به موضوعات تاريخي اختصاص دارد؟
براي پاسخ دادن به اين پرسشها، بايد به برخي كاركردها و ويژگيهاي رسانهها توجه كرد. اين نكته مهم است كه رسانههاي ارتباطي بر حس زمان و مكان افراد عادي تاثير ميگذارند. پيش از ظهور اين رسانهها، حس و فهم اكثر مردم نسبت به گذشته و مكانهاي دور از طريق محتواي نماديني كه در تعامل رودررو مبادله ميشود شكل ميگرفت. در جوامع ابتدايي و تا آن زمان كه رسانههاي ديداري و شنيداري به وجود نيامده بود، راويان نقش محوري رات در شكل دادن به حس و درك مردم از گذشته بر عهده داشتند ولي امروزه رسانهها به تدريج شيوههايي را كه طي آنها مردم بيشتر صاحب حسي از گذشته ميشوند تغيير دادهاند. البته هنوز سنتهاي شفاهي نقش مهمي دارند ولي با انتشار محصولات رسانهاي اين سنتها تا حدي بازسازي شدهاند.
تحول رسانه هاي ارتباطي چيزي را به وجود آورده كه ميتوان آن را «تاريخمندي رسانهاي» ناميد. حس و درك ما از گذشته و آنچه گذشته را به امروز ما پيوند ميدهد به طور فزايندهاي به رسانهها مربوط ميشود.
بسياري از مردم در جوامع مدرن، حس و درك خود نسبت به رويدادهاي گذشته و حتي قرن بيستم مانند دو جنگ جهاني را از طريق رسانههاي مختلف چون كتابها، روزنامهها، فيلمهاي مستند تلويزيوني و برنامههاي راديويي اخذ ميكنند.
هر چه زمان بيشتري از رويدادهاي تاريخي بگذرد، امكان اين كه افراد بتوانند از راه تجربه شخصي، اين رويدادها را درك كنند كمتر ميشود، تعداد شاهدان عيني اين رويدادها كاهش مييابد و ديگر نميتوان از تجربيات آنها استفاده كرد. اما به نظر ميرسد رسانهها ميتوانند اين خلاء زماني را پر كنند.
البته نخستين جلوههاي حضور تاريخ در رسانههاي شنيداري و ديداري قرن بيستم بيشتر از سر تفنن گروهي معدود ولي علاقهمندي بود كه به تدريج انسجام يافت و در قالب برنامههاي راديويي، مستندات و نمايشهاي تلويزيوني و سرانجام بر صفحه وب خودنمايي كرد، به طوري كه امروزه هر يك از آثاري كه به طور مستقل به موضوعات تاريخي ميپردازد و يا اشارهاي گذرا به رويدادهاي تاريخي دارد، بايد جداگانه مورد تحليل و ارزيابي قرار گيرد، زيرا ارزش اين آثار در آگاهيبخشي تاريخي مخاطبان يكسان نيست و روشهايي كه براي انعكاس تاريخي در روزگار ما به كار گرفته شده، بسيار متنوع است.
امروزه در اكثر رسانهها، نمونههايي از توليدات تاريخي به شكل برنامههاي راديويي و تلويزيوني وجود دارد ولي در ميان اين سازمانهاي رسانهاي، BBC از مشهورترين، قديميترين و پركارترين رسانهها در عرصه توليد محصولات تاريخي است كه هر سال، در قالب برنامههاي راديويي، فيلمهاي تلويزيوني و ويديويي، مستندات تصويري، مجلههاي تاريخي آنلاين، سايتهاي تاريخي در اينترنت و سمينارهاي تاريخي زمينه را براي تعامل «تاريخ» و «رسانه» مهيا ميسازد، به همين علت به عنوان مورد خاص براي پژوهش در مورد «محصولات تاريخي رسانهاي» برگزيده شده است.
معرفي اينگونه محصولات ميتواند موجب آشنايي بيشتر علاقهمندان دو حوزه رسانه و تاريخ با امكانات و ظرفيتهاي موجود شود. اين پژوهش به سه رسانه اصلي معاصر يعني راديو، تلويزيون و اينترنت در سازمان BBC ميپردازد و نحوه انعكاس موضوعات تاريخي را در آنها بررسي ميكند.
نويسنده: ويدا همراز / ناشر: دفتر پژوهشهاي راديو ـ 22167708 / نوبت و سال انتشار: اول 1385 / تعداد صفحات: 131 / قیمت: 12000 ریال
