كتاب «اخلاق روزنامهنگاري» تاليف كارن سندرز به قلم علياكبر قاضيزاده ترجمه و توسط انتشارات موسسه ايران منتشر شد.
مترجم در مقدمه اين كتاب آورده است: مبحث اخلاق هنوز به كلاسهاي روزنامهنگاري در ايران راه نيافته است. اين رشته از مطالعات در جوامعي كه روزنامهنگاري ريشهدارتر و بسامانتري دارند، از چند دهه پيش به طور جدي ذهن جامعهشناسان، حقوقدانان، مديران و پديدآورندگان رسانهها را به خود جلب كرده است.
استاد بزرگوارم آقاي دكتر
كاظم معتمدنژاد به سبب تداوم ارتباط با محيط دانشگاهي اروپا از چند سال پيش اهميت اين مقوله را تذكر دادهاند و اخيرا منشور اخلاق روزنامهنگارانه ـ مسئوليت حرفهاي مطبوعات ـ را پيشنهاد كردهاند.
گسترش عددي و موضوعي مطبوعات و رسانهها در كشورمان و سير اجباري رسانههاي دولتي به رسانههاي متعلق به بخش خصوصي، توجه جدي به موضوع اخلاق رسانهاي را فراتر از يك تقليد صرف از جوامع پيشرفته و در جايگاه يك نياز فوري و غيرقابل چشمپوشي در نظر ميآورد.
با تاسف بايد اقرار كرد كه به دلايل روشن، از سويي تهيه و تدارك خبر به معناي حرفهاي آن دشوار و دشوارتر و از سويي ديگر مرزهاي ميان خبر و تبليغ هر چه مخدوشتر ميشود تا حدي كه در بسياري از محيطهاي رسانهاي مشكل ميتوان از استقلال حرفهاي و جدا بودن عرصه خبر و تبليغ سخن گفت.
اما آنچه در اين كتاب ميتوان يافت، بحث در اخلاق به معناي هنجارهاي پسنديده در زندگي شخصي و اجتماعي نيست؛ مثل خندهرو بودن، به بزرگتر احترام گذاشتن، به ديگران سلام كردن و مهربان بودن. اينجا بحث بيشتر بر سر رفتارهاي خاص و واكنشهاي ناگزير در محيط حرفهاي روزنامهنگاري است. مثل اين كه رازداري، در اولويت قرار داشتن سلامت بيمار به هر ملاحظه ديگر، كوشش در راه بهبود بيمار در هر جا و در هر وضع، از هر نژاد، در هر سطح و... كه باشد خصلتهاي اخلاقي حرفه پزشكي است. نيز آرام و متين برخورد كردن، بينظر بودن، اجراي قانون، استقلال راي و... خصلت حرفه قضاوت شمرده ميشود.
كارن سندرز نويسنده كتاب كوشيده است تا تمامي مبحثهاي مربوط به مسئوليتهاي حرفهاي روزنامهنگاران را به بحث بگذارد. او بيشتر به اين نكته توجه دارد كه برخي سرپيچيها از اصول اخلاقي، ناشي از طبع حرفه روزنامهنگاري است. مثلا اين يك پند اخلاقي است كه: نبايد بدون تحقيق و اطمينان از جزئيات، موضوعي را براي ديگران نقد كرد. اما خبرنگاري كه وقت محدودي دارد، به منابع قابل اعتماد دسترسي ندارد و خود و روزنامه را در معرض لطمه خوردن از همكاران روزنامه رقيب ميبيند. چه ميتواند بكند؟ يا وارد شدن به حريم خصوصي ديگران و سعي در راه باخبر شدن از چند و چون زندگي مردم، كاري غيراخلاقي است. اما روزنامهنگار با وظيفه اطلاعرساني خود چه كند؟
كتاب حاضر در چهارده فصل تنظيم شده است كه نخست پيشينه مبحث اخلاق از ديدگاه فيلسوفان نامدار و جنبههاي اخلاق و پرهيزگاري را توضيح ميدهد و سپس به بحثهاي جالبي چون ورود خيالبافي در روايت خبري، خبرها و نمايشهاي ساختگي در رسانهها، آزادي و اخلاق، زندگي خصوصي، روزنامهنگاري و همدردي با ستمديدگان يا رابطه روزنامهنگاران و منابع خبري، سوءاستفاده شخصي از خبر، اخلاق و قانون و... اخلاق در رسانههاي نو (رايانه و ماهواره) ميپردازد.
به علاوه در فصل آخر «منشور ايراني روزنامهنگاري حرفهاي» كه توسط مترجم به كتاب افزوده شده، مورد بررسي قرار گرفته است.
اين كتاب را موسسه انتشاراتي روزنامه ايران در قطع وزيري و 351 صفحه، شمارگان 2000 نسخه و بهاي 35000 ريال روانه بازار كتاب كرده است.
